Bầu Trời Đầy Bí Ẩn: Thứ Tự Các Hành Tinh Trong Hệ Mặt Trời

Từ khi sao Diêm Vương được phát hiện vào năm 1930, trẻ em khắp nơi đã được học về chín hành tinh trong hệ mặt trời của chúng ta. Tuy nhiên, từ cuối những năm 1990, cuộc tranh luận về việc coi sao Diêm Vương có phải là một hành tinh hay không đã gây ra nhiều tranh cãi trong cộng đồng khoa học.

Đến năm 2006, Hiệp hội Thiên văn Quốc tế đã quyết định rằng sao Diêm Vương (Pluto) chính thức được gọi là “hành tinh lùn”, và điều này đã thực sự thay đổi cách chúng ta nhìn nhận về hệ Mặt Trời của mình. Do đó, hiện tại, chỉ còn 8 hành tinh thực sự 존재 trong hệ Mặt Trời.

Các hành tinh được mô tả qua hình minh họa của NASA, không hiển thị quỹ đạo và kích thước. (Nguồn ảnh: NASA).

Hiện nay, các nhà thiên văn học đang tìm kiếm một hành tinh tiềm năng khác trong hệ Mặt Trời, được gọi là “hành tinh thứ chín“. Bằng chứng về sự tồn tại của hành tinh này đã được công bố vào ngày 20 tháng Một năm 2016. Hành tinh này được cho là lớn gấp khoảng 10 lần khối lượng của Trái đất và nặng hơn 5.000 lần so với sao Diêm Vương.

Mỗi hành tinh trong hệ Mặt Trời đều có một vị trí đặc biệt. Dưới đây là thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh, tính từ hành tinh gần nhất với Mặt trời: sao Thủy, sao Kim, Trái đất, sao Hỏa, sao Mộc, sao Thổ, sao Thiên Vương và sao Hải Vương – cùng với “hành tinh thứ 9” (Planet Nine).

Nếu chúng ta coi sao Diêm Vương nằm trong danh sách thì nó sẽ đứng sau sao Hải Vương. Sự loại bỏ sao Diêm Vương ra khỏi danh sách chính thức vẫn còn là một vấn đề gây tranh cãi trong giới khoa học.

Các hành tinh đất đá

Các hành tinh đất đá.

Bốn hành tinh gần Mặt trời được gọi là “các hành tinh đất đá“ vì bề mặt của chúng chủ yếu là đá. Mặc dù sao Diêm Vương có bề mặt rắn nhưng không thuộc về nhóm các hành tinh đất đá này.

Các hành tinh khí khổng lồ

Các hành tinh khí và băng đá.

Bốn hành tinh lớn bên ngoài – sao Mộc, sao Thổ, sao Thiên Vương và sao Hải Vương – được xếp vào “các hành tinh khí khổng lồ”. Những hành tinh này có kích thước lớn hơn rõ rệt so với các hành tinh đất đá và chủ yếu được cấu tạo từ khí.

NASA cho biết, hai trong số các hành tinh nằm bên ngoài quỹ đạo của sao Hỏa, tức sao Mộc và sao Thổ, được gọi là hành tinh khí khổng lồ, còn sao Thiên Vương và sao Hải Vương được coi là hành tinh băng đá khổng lồ.

Các hành tinh lùn

Theo định nghĩa của Hiệp hội Thiên văn Quốc tế (IAU), một hành tinh phải là đối tượng vòng quanh Mặt trời mà không phải là vệ tinh của hành tinh khác, đủ lớn để có thể làm tròn bằng lực hấp dẫn riêng và đã “dọn sạch vùng lân cận” của mình. Tuy nhiên, sao Diêm Vương không đáp ứng được tiêu chí này do chia sẻ không gian với nhiều vật thể khác trong vành đai Kuiper.

Định nghĩa này cũng áp dụng cho các hành tinh lùn khác như Haumea, Makemake và Eris, cùng với Ceres – một vật thể nằm trong vành đai tiểu hành tinh giữa sao Hỏa và sao Mộc.

Ceres từng được coi là một hành tinh khi nó được phát hiện vào năm 1801, nhưng sau đó đã được phân loại lại. Vẫn còn nhiều ý kiến trái chiều về việc có nên công nhận Ceres là hành tinh thứ 10 hay không.

Các hành tinh trong hệ Mặt Trời

Dưới đây là một cái nhìn tổng quan về 8 hành tinh chính trong hệ Mặt Trời, được sắp xếp từ trong ra ngoài:

Sao Thủy (Mercury)

Sao Thủy chỉ lớn hơn so với Mặt trăng của Trái đất một chút.

Sao Thủy là hành tinh gần Mặt trời nhất, lớn hơn một chút so với Mặt trăng của Trái đất. Nhiệt độ ban ngày có thể lên đến 450 độ C, nhưng ban đêm lại lạnh thấu xương. Bề mặt của nó có rất ít không khí, khiến nó chịu nhiều tác động từ các thiên thạch.

Sao Kim (Venus)

Nam bán cầu của sao Kim, được quan sát trong vùng tử ngoại. (Nguồn ảnh: ESA).

Sao Kim, hành tinh thứ hai từ Mặt trời, nổi tiếng với nhiệt độ khắc nghiệt, nóng hơn cả sao Thủy. Bầu không khí của sao Kim rất độc hại và áp suất tại bề mặt cao đến mức có thể gây chết người.

Trái Đất

Hình ảnh Trái đất được chụp từ vệ tinh dự báo thời tiết của Nga Elektro-L No.1. (Nguồn ảnh: NTsOMZ).

Hành tinh thứ ba từ Mặt trời, Trái đất là hành tinh duy nhất có sự sống, với hai phần ba bề mặt được bao phủ bởi nước. Bầu khí quyển của nó giàu oxy và nitơ, cần thiết cho sự sống duy trì trên hành tinh.

Sao Hỏa (Mars)

Sao Hỏa (Mars).

Sao Hỏa là hành tinh thứ tư từ Mặt trời, nổi tiếng với bề mặt đất đá lạnh và màu sắc đỏ đặc trưng do oxit sắt. Hành tinh này có những điểm tương đồng với Trái đất, và nhiều nhà khoa học đang tìm kiếm dấu hiệu của sự sống trong quá khứ trên hành tinh này.

Sao Mộc (Jupiter)

Ảnh chụp cận cảnh Vết đỏ lớn – Great Red Spot của sao Mộc. (Nguồn ảnh: NASA / JPL-Caltech).

Sao Mộc là hành tinh lớn nhất trong hệ Mặt trời, chứa chủ yếu là khí hiđrô và heli. Hành tinh này nổi bật với Vết đỏ lớn, một cơn bão khổng lồ đã tồn tại hàng trăm năm.

Sao Thổ (Saturn)

Ảnh màu thực tế của Sao Thổ. (Nguồn ảnh: NASA / JPL / Space Science Institute).

Sao Thổ nổi tiếng với những vành đai đẹp mắt, được tạo ra từ đá và băng đá. Hành tinh này cũng chủ yếu là khí và chứa nhiều mặt trăng.

Sao Thiên Vương (Uranus)

Sao Thiên Vương hiện lên đồng màu qua ảnh chụp của Voyager 2 năm 1986.

Hành tinh thứ bảy, sao Thiên Vương, có đặc điểm độc đáo với trục nghiêng gần như ngang, tạo ra những mùa kéo dài hơn 20 năm.

Sao Hải Vương (Neptune)

Tốc độ gió của sao Hải Vương đạt hơn 1.500 mph. (Nguồn ảnh: NASA / JPL).

Sao Hải Vương được biết đến với những cơn gió mạnh nhất trong hệ Mặt Trời, đôi khi vượt cả tốc độ âm thanh. Hành tinh này rất lạnh và nằm xa Mặt trời.

Sao Diêm Vương (Hành tinh lùn – Dwarf Planet)

Sao Diêm Vương và các mặt trăng của nó.

Sao Diêm Vương là một hành tinh lùn nằm trong hệ Mặt Trời, với quỹ đạo nằm giữa quỹ đạo của sao Hải Vương. Sau nhiều cuộc tranh cãi, sao Diêm Vương đã bị loại khỏi danh sách các hành tinh do kích thước và quỹ đạo của nó.

Hành tinh thứ 9 (Planet Nine)

Hành tinh thứ 9 (Planet Nine).

Hành tinh thứ 9 được cho là nằm xa Mặt trời hơn 20 lần quỹ đạo của sao Hải Vương, và tồn tại nhờ vào sự ảnh hưởng hấp dẫn của nó đối với các thiên thể trong vành đai Kuiper.