MH370: Năm giả thuyết gây tranh cãi nhất xoay quanh chiếc Boeing biến mất

Chiếc chuyến bay mang mã MH370 rời sân bay Kuala Lumpur vào đêm 8 tháng 3 năm 2014 với 239 người trên khoang và biến mất khỏi tầm giám sát dân sự chỉ sau một khoảng thời gian ngắn. Những con số cơ bản — cất cánh lúc 0h41 và liên lạc cuối cùng vào khoảng 1h19 trên vùng trời Biển Đông — đã trở thành khung tham chiếu cho mọi cuộc điều tra và cả vô số suy đoán kéo dài nhiều năm sau đó. Dù chiến dịch tìm kiếm quốc tế kéo dài và một vài mảnh vỡ được xác định có liên quan, vụ việc vẫn chưa có lời giải cuối cùng và tiếp tục là nguồn cảm hứng cho những giả thuyết khác nhau.

Những yếu tố đã được xác định và điểm mù của vụ việc

Trước khi xem xét các giả thuyết, cần tóm tắt những dữ kiện chủ chốt: MH370 rời Kuala Lumpur, liên lạc cuối cùng được ghi nhận trên radar dân sự, rồi mất tích; lực lượng nhiều nước đã tham gia tìm kiếm; chỉ một số mảnh vỡ được cho là thuộc về chiếc máy bay được phát hiện; và không có kết luận chính thức về nguyên nhân dẫn tới biến mất.

Chính những điểm mù — thiếu một xác máy bay đầy đủ, thông tin hộp đen không có, và sự không thống nhất về các dữ kiện kỹ thuật — đã tạo điều kiện cho nhiều giả thuyết tồn tại lâu dài trong công chúng.

1. ‘Tam giác quỷ’ phiên bản châu Á: một giả thuyết hấp dẫn nhưng thiếu căn cứ

Mô hình kể chuyện về một khu vực bí ẩn gây mất tích liên tiếp đã được gán cho nhiều vụ án hàng không khác trong lịch sử. Từ đó, một số người tin rằng MH370 rơi vào một vùng tương tự ở châu Á, nơi các hiện tượng chưa giải thích khiến máy bay biến mất khỏi mọi hệ thống giám sát.

Giả thuyết này thu hút mạnh trên mạng xã hội nhờ tính hoang tưởng và câu chuyện ly kỳ, nhưng cũng giống nhiều lần gán mác “Tam giác quỷ” khác, nó không dựa trên chứng cứ kỹ thuật rõ ràng hay bằng chứng vật lý từ hiện trường tìm kiếm.

2. Sự cố trong buồng lái: kịch bản sự cố kỹ thuật và hậu quả của mất kiểm soát

Một giả thuyết nhận được sự chú ý trong giới nghề cho rằng buồng lái có thể gặp sự cố nghiêm trọng—ví dụ cháy điện—khiến tổ bay phải tập trung xử lý thay vì phát tín hiệu khẩn cấp. Trong bối cảnh này, phi hành đoàn có thể bất tỉnh hoặc bị ngạt do khói, và máy bay tiếp tục bay theo quỹ đạo do hệ thống tự lái cho đến khi hết nhiên liệu.

Những người ủng hộ kịch bản này cho rằng nó giải thích được việc mất liên lạc đột ngột và việc máy bay di chuyển trên đường bay không theo hành trình dự kiến trong thời gian dài. Tuy nhiên, giả thuyết này vẫn thiếu bằng chứng thuyết phục để xác nhận chi tiết sự kiện.

3. Người ngoài hành tinh: tin đồn và các thông tin bị xuyên tạc

Tin đồn cho rằng MH370 bị bắt cóc bởi một vật thể bay không xác định nhanh chóng lan truyền trên các diễn đàn và kênh video. Một số đoạn video và phân tích bản đồ chuyến bay được trích dẫn như “bằng chứng” cho thấy xuất hiện vật thể lạ cùng thời điểm với MH370.

Những phân tích này sau đó gặp phải phản biện khi một số dấu được trích dẫn thực chất thuộc về một chuyến bay khác, và không có bằng chứng vật lý nào đưa tới kết luận về can thiệp ngoài Trái Đất. Giả thuyết này tồn tại chủ yếu trong văn hoá mạng thay vì trên cơ sở điều tra khoa học.

4. Hạ cánh bí mật trên đảo có căn cứ quân sự: thuyết âm mưu về Diego Garcia

Khi mảnh máy bay và các dấu vết vật lý chưa rõ ràng, một số bình luận cho rằng MH370 có thể đã được điều hướng để hạ cánh tại một đường băng biệt lập, nhằm phục vụ mục đích nào đó. Diego Garcia, một căn cứ quân sự ở Ấn Độ Dương, là địa điểm thường được nhắc tới trong các bàn luận này.

Luận điểm cho rằng máy bay tiếp tục bay và bị dẫn tới một căn cứ hẻo lánh được dùng để giải thích việc các cuộc gọi đến điện thoại thân nhân vẫn có chuông reo sau khi máy bay mất tích. Tuy nhiên, những tuyên bố dạng này thường thiếu chứng cứ công khai và đã bị nhiều nguồn bác bỏ.

5. Hành động có chủ ý: nghi vấn liên quan đến cơ trưởng và các dấu hiệu điều khiển

Trong số các giả thuyết tồn tại, kịch bản có chủ ý—tức máy bay bị điều khiển để bay khỏi hành trình dự kiến—được nhiều người trong giới chuyên môn coi là khả dĩ. Một điểm được trích dẫn trong cuộc thảo luận là nhận định từ một nhóm điều tra rằng cơ trưởng Zaharie Ahmad Shah dường như vẫn kiểm soát máy bay “tới phút cuối cùng”.

Các tác giả và chuyên gia ủng hộ giả thuyết này cũng nêu bật các chi tiết như yêu cầu nhiên liệu dư thêm thời gian bay, điều mà họ cho rằng có thể cho phép máy bay bay thêm nhiều giờ và tiếp cận vùng biển rộng, hẻo lánh. Những luận điểm này tạo nên kịch bản khép kín nhưng vẫn cần bằng chứng vật lý bổ sung để khẳng định.

Tại sao hàng loạt giả thuyết vẫn tiếp tục lan truyền?

Các yếu tố góp phần vào sự sống lâu của những giả thuyết bao gồm thiếu bằng chứng cuối cùng (như hộp đen và xác máy bay đầy đủ), mâu thuẫn trong báo cáo ban đầu, và nhu cầu của công chúng muốn có một lời giải rõ ràng đối với một thảm kịch lớn. Khi thông tin chính thức không đầy đủ, khoảng trống dữ kiện đó thường được lấp đầy bằng suy đoán, từ những kịch bản kỹ thuật tới các giả thuyết mang tính âm mưu.

Cách tiếp cận thông tin khi đối diện với những giả thuyết

Khi đọc hoặc nghe về các giả thuyết, người quan tâm nên phân biệt giữa thông tin được công bố từ điều tra chính thức và các phân tích, phỏng đoán xuất phát từ nguồn không kiểm chứng. Đánh giá bằng chứng vật lý, nguồn tin, và mức độ công khai của dữ liệu là bước cần thiết để lọc ra các giả thuyết có giá trị điều tra thật sự.

Kết luận — điều quan trọng cần giữ trong đầu

MH370 là một ví dụ tiêu biểu cho một vụ việc mà sự thiếu hụt bằng chứng chính thức dẫn tới nhiều giả thuyết khác nhau, từ hợp lý đến hoang đường. Những giả thuyết về Tam giác quỷ, sự cố buồng lái, can thiệp bên ngoài, hạ cánh bí mật, và hành động có chủ ý đều phản ánh nỗ lực giải thích một hiện tượng chưa có lời giải. Cho tới khi có thêm bằng chứng thuyết phục, mỗi kịch bản chỉ là một trong nhiều khả năng, và thận trọng khi đánh giá thông tin vẫn là điều cần thiết.

Độc giả quan tâm có thể lưu ý các dấu mốc đã được xác định (thời gian cất cánh, thời điểm liên lạc cuối cùng, quy mô đội tìm kiếm, việc phát hiện một số mảnh vỡ) để đối chiếu khi tiếp cận các nguồn thảo luận khác nhau.