Mèo bí ẩn trên đảo Corse: hành trình phát hiện một loài hoang dã chưa được công nhận

Trên đảo Corse, câu chuyện về một giống mèo lạ tồn tại trong đời sống dân gian suốt nhiều thế hệ giờ đã bước ra khỏi phạm vi truyền thuyết. Những ghi nhận từ người dân—kể cả các tố cáo về việc mèo này tấn công dê, cừu và lấy đi phần thịt—đã khơi dậy một chiến dịch điều tra kéo dài nhiều năm nhằm làm rõ xem đây có phải là một loài hoang dã riêng biệt hay chỉ là một biến thể địa phương của mèo hoang quen thuộc.

Từ truyền thuyết đến bằng chứng: những mốc quan trọng

Các nhà nghiên cứu bắt đầu chú ý khi tin báo từ cộng đồng địa phương mô tả một nhóm mèo khác lạ, thường hoạt động về đêm và có thói quen săn những con gia súc nhỏ. Nỗ lực để thu thập mẫu vật gặp nhiều khó khăn trong hơn một thập kỷ. Tuy nhiên, việc bắt giữ cá thể đầu tiên vào năm 2008 rồi sau đó tiến hành xét nghiệm ADN vào năm 2012 đã mở ra một hướng tiếp cận khoa học cho câu chuyện.

Sau khi phân tích, các chuyên gia nhận thấy những cá thể này không trùng khớp với mèo hoang châu Âu (Felissilvestrissilvestris) mà có quan hệ gần hơn với mèo hoang châu Phi (Felissilvestrislybica). Dù vậy, dữ liệu cho thấy đây là một đơn vị phân loại riêng biệt, chưa được công nhận chính thức trong hệ thống phân loại hiện hành.

Đảo Corse – nơi phát hiện giống mèo lạ. (Ảnh: Daily Mail, TravelTourXP)

Đặc điểm hình thái khiến chúng khác biệt

Một trong những ấn tượng ban đầu là bộ lông và cấu tạo cơ thể: cá thể này có hoa văn sọc kéo dài từ phần trước tới đuôi, phần chân sau tối màu và bụng dưới nhuộm đỏ. Lông dày, phù hợp để chống ký sinh trùng, là một điểm quan trọng khác. Kích thước tổng thể lớn hơn so với mèo nhà tiêu chuẩn—một số cá thể có chiều dài gần 1 m, trong khi chiều dài trung bình của mèo nuôi thường vào khoảng 76 cm.

Các đặc điểm hình thái khác được báo cáo gồm tai rộng, ria ngắn hơn và răng nanh dài hơn so với mèo nhà. Những khác biệt này, cùng với ngoại hình tổng thể, là cơ sở để các nhà nghiên cứu cân nhắc khả năng loài riêng.

Giống mèo bí ẩn trong truyền thuyết đảo Corse.

Điều tra trên thực địa: từ bẫy lông đến chip theo dõi

Để có dữ kiện đáng tin cậy, giới chức địa phương dành nhiều năm triển khai các phương pháp khác nhau: bẫy hồng ngoại để thu hình ảnh và lông, thu mẫu ADN từ lông rụng, và lắp chip định vị cho các cá thể bắt được. Nhờ những nỗ lực đó, đến năm 2016 nhóm nghiên cứu đã thu thập thêm 16 cá thể và gắn chip để theo dõi hành vi, di chuyển và quy mô vùng hoạt động.

Phạm vi theo dõi cho thấy những con mèo này có thể di chuyển trên diện tích lớn, lên tới 3.000 ha và xuất hiện ở độ cao đến 2.500 m. Chúng chủ yếu sinh sống trong những khu vực rừng có nguồn nước—những nơi cho phép chúng lẩn tránh và tìm kiếm thức ăn.

Thần thái xuất sắc không đùa được của loài mèo cáo, dù chúng đã không thể “bảo tồn” mãi sự bí ẩn của mình.

Những manh mối về nguồn gốc

Một kết quả đáng chú ý từ các phân tích ADN và mẫu vật là dấu hiệu cho thấy loài này có mặt trên đảo Corsica từ rất lâu—ước tính khoảng 6.500 năm, tức xuất hiện từ thời điểm con người tái chinh phục hòn đảo. Từ dữ liệu này, các nhà nghiên cứu nêu khả năng nguồn gốc của loài có liên quan tới khu vực Trung Đông, nhưng chưa có sự khẳng định tuyệt đối về tuyến di cư hay lịch sử lan truyền.

Tập tính và sinh thái: những khía cạnh còn thiếu thông tin

Dù đã có tiến triển trong việc ghi nhận cá thể và theo dõi chuyển động, nhiều khía cạnh chiến lược sinh thái của loài vẫn mơ hồ. Chẳng hạn, chế độ ăn cụ thể, chu kỳ sinh sản, mật độ quần thể và tương tác với các loài khác chưa được làm rõ hoàn toàn. Các hình ảnh và dữ liệu giai đoạn đầu chỉ ra hoạt động về đêm là phổ biến, nhưng không đủ để xác định thói quen nuôi con, lựa chọn nguồn thức ăn ưu tiên hay những động thái xã hội trong nhóm.

Vấn đề bảo tồn và khó khăn khi nghiên cứu

Hoạt động phá rừng và thay đổi cấu trúc môi trường trên đảo làm gia tăng độ khó trong việc vận hành các chương trình nghiên cứu dài hạn. Khi môi trường sống bị thu hẹp, việc tiếp cận cá thể để lấy mẫu hoặc gắn thiết bị theo dõi trở nên phức tạp hơn. Bên cạnh đó, tính bản địa và mức độ phân bố rải rác khiến việc thu thập dữ liệu đại diện cho toàn bộ quần thể rất khó thực hiện.

Vì những lý do này, việc xác định chính thức danh tính khoa học của loài vẫn chưa hoàn tất. Các nhà quản lý và nhà khoa học phải cân bằng giữa nhu cầu thu thập thông tin và yêu cầu bảo tồn, tránh làm xáo trộn quần thể đang còn hạn chế.

Những bước tiếp theo nên tập trung vào đâu?

Dựa trên dữ kiện hiện có, một số hướng nghiên cứu khả thi mà cộng đồng khoa học có thể ưu tiên là:

• Hoàn thiện phân tích ADN với mẫu từ nhiều cá thể để đánh giá mối quan hệ phân loại chính xác.
• Triển khai camera trap và chip theo dõi bổ sung để mô tả hành vi sinh sản, săn mồi và lãnh thổ một cách đầy đủ hơn.
• Đánh giá tác động của biến đổi môi trường, đặc biệt là mất rừng, lên khả năng tồn tại của loài.

Những hướng này không đi kèm con số hay kết luận mới vượt quá dữ liệu hiện có, nhưng chúng xuất phát từ những khoảng trống đã được xác định trong quá trình nghiên cứu.

Câu hỏi thường gặp

1. Loài này có phải là kết quả của việc lai tạo giữa mèo và cáo không?

Không. Dù trong dân gian gọi là “mèo cáo”, các phân tích và hiểu biết phân loại học cho thấy cáo thuộc họ Chó và không thể lai với mèo thuộc họ Mèo. Tên gọi phản ánh cảm nhận bên ngoài chứ không phải chứng minh lai tạo.

2. Người ta đã ghi nhận chúng ăn thịt gia súc thật hay chỉ là truyền thuyết?

Các báo cáo từ cộng đồng nói về việc những cá thể này tấn công bầu vú dê, cừu cái và lấy đi phần thịt; đây là một trong những lý do người dân chú ý. Tuy nhiên, dữ liệu khoa học chi tiết về chế độ ăn vẫn chưa đầy đủ để khẳng định mức độ ảnh hưởng lên gia súc.

3. Có bao nhiêu cá thể đã được ghi nhận?

Tính đến giai đoạn nghiên cứu được báo cáo, ngoài con cá thể đầu tiên bị bắt năm 2008, đến năm 2016 còn có thêm 16 cá thể được xác định và theo dõi.

4. Những dữ liệu về phạm vi hoạt động nói gì?

Các cá thể được gắn chip cho thấy phạm vi hoạt động rộng, có thể bao phủ đến 3.000 ha và xuất hiện ở độ cao lên tới 2.500 m, cho thấy chúng không giới hạn ở một khu vực rất hẹp.

Kết luận

Trường hợp loài mèo bí ẩn ở Corse là một minh chứng cho mối quan hệ phức tạp giữa truyền thuyết địa phương và nghiên cứu sinh thái học hiện đại. Dữ liệu ADN, các cá thể được gắn chip và bằng chứng hiện trường đã đưa câu chuyện ra khỏi phạm vi giai thoại, nhưng vẫn còn nhiều câu hỏi chưa có lời giải. Việc hoàn thiện hồ sơ khoa học cho loài này cần thời gian, phương tiện kỹ thuật và một chiến lược quản lý nhạy cảm, nhằm vừa thu thập đủ thông tin vừa bảo vệ quần thể trong tự nhiên.

Nếu bạn quan tâm đến các khám phá khác trong thế giới sinh vật hoặc muốn hiểu sâu hơn về các loài có hành vi bí ẩn, những nghiên cứu bổ sung và dữ liệu thực địa tiếp theo sẽ là chìa khóa để trả lời các câu hỏi còn bỏ ngỏ.

Để mở rộng góc nhìn về các khám phá động vật học gần đây, bạn có thể đọc thêm bài viết phân tích về khả năng tồn tại tuyến nọc độc ở một loài lưỡng cư thông qua bằng chứng mô học và hóa học trong nghiên cứu khả năng có tuyến nọc độc trong hàm của Siphonops annulatus, bài viết này giúp làm sáng tỏ các chỉ dấu giải phẫu và ý nghĩa sinh thái của phát hiện.

Nếu chủ đề loài thú săn mồi cô độc hấp dẫn bạn, có thể tiếp tục với bài viết trình bày chi tiết về một loài chim săn mồi ở đầm lầy châu Phi—từ hình thái đến chiến thuật săn mồi—thông qua phân tích chuyên sâu trong bài đặc điểm sinh thái và tập tính săn mồi của cò mỏ giày.

Và nếu bạn muốn mở rộng tầm hiểu biết sang các khám phá ngoài hành tinh, có ích khi tham khảo bài tổng hợp về cấu trúc Mặt Trời và giới hạn mà công nghệ hiện tại đặt ra để tiếp cận ngôi sao của chúng ta trong những điều đã biết và những giới hạn khi tiếp cận Mặt Trời.