Tìm Hiểu Về Bệnh Than: Nguy Cơ Và Cách Đối Phó

Bệnh than, do vi khuẩn Bacillus anthracis gây ra, là một trong những căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm với khả năng gây tử vong cao và tiềm ẩn rủi ro lớn cho sức khỏe con người.

Bệnh Than Là Gì?

Vi khuẩn bệnh than có hình que dài. (Ảnh: Live Science).

Theo định nghĩa, bệnh than (Anthrax) là một bệnh truyền nhiễm cấp tính rất nguy hiểm, do vi khuẩn Bacillus anthracis gây ra, gây ảnh hưởng đến các động vật máu nóng, bao gồm cả con người. Bệnh thường bùng phát trong môi trường nông nghiệp, nơi mà nông dân thường tiếp xúc với gia súc nhiễm bệnh.

Phương thức lây nhiễm phổ biến nhất ở người là qua tiếp xúc da. Bào tử vi khuẩn có thể xâm nhập vào cơ thể qua các vết thương hở trên da. Đây là hình thức bệnh dễ chữa trị nhất, với khả năng hồi phục hoàn toàn nếu được điều trị kịp thời bằng kháng sinh.

Tuy nhiên, theo thông tin từ Thư viện Y học Quốc gia Mỹ, bệnh than trở nên nguy hiểm hơn khi xâm nhập vào đường hô hấp, thường xảy ra ở những công nhân tiếp xúc với lông và da thú. Những bào tử này có thể đi vào phổi và, trong một số trường hợp, xâm nhập vào hệ thống bạch huyết, phát triển thành vi khuẩn và tạo ra các chất độc gây tổn hại đến tế bào cơ thể.

Khi không được điều trị, chất độc này có thể tích tụ lại trong phổi, dẫn đến hàng loạt biến chứng nghiêm trọng. Bệnh nhân sẽ có triệu chứng giống như cảm cúm ban đầu, nhưng sẽ nhanh chóng chuyển biến thành viêm phổi, suy hô hấp, hạ huyết áp, viêm màng não và suy tạng.

Triệu chứng bệnh than trên da người. (Ảnh: AAP).

Tỷ lệ tử vong liên quan đến thể bệnh này có thể lên tới 92%, mặc dù nó là hình thức hiếm gặp nhất. Để nhiễm bệnh, một người cần hít vào từ 8.000 đến 10.000 bào tử và chúng phải xâm nhập sâu vào phổi để gây hại.

Thể bệnh than đường tiêu hóa, gây ra do ăn thịt động vật nhiễm bệnh, cũng rất hiếm gặp, nhưng triệu chứng của nó có thể nghiêm trọng, với tỷ lệ tử vong từ 20-60%. Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm, người bệnh vẫn có thể phục hồi hoàn toàn với điều trị đúng cách.

Các Biểu Hiện Của Bệnh Than

Bệnh than có thể truyền sang người qua nhiều phương thức khác nhau:

Thể Bệnh Than Ngoài Da

Thể ngoài da là phổ biến nhất, chiếm tới 95% các trường hợp mắc bệnh. Bệnh nhân có thể phát triển các vết loét trên da sau khi tiếp xúc với bào tử qua việc chăm sóc động vật bị nhiễm bệnh hoặc xử lý lông, da, hay thịt từ các động vật này. Tổn thương thường xuất hiện ở vùng đầu, cổ và các chi. Ban đầu là những sẩn ngứa không đau, sau đó trở thành bọng nước, và cuối cùng là vết loét kèm hoại tử giữa, dẫn đến hình thành vảy màu đen đặc trưng.

Nếu vết loét có mủ và đau, có thể cho thấy bệnh đã bị bội nhiễm.

Thể Bệnh Than Đường Hô Hấp

Thể này tuy hiếm trong tự nhiên nhưng có thể xảy ra với khả năng cao trong các tình huống sử dụng bào tử như một vũ khí sinh học. Khi hít phải bào tử vi khuẩn, bệnh sẽ diễn tiến nhanh và có thể dẫn đến tử vong. Bệnh nhân có thể bắt đầu với triệu chứng nhẹ, nhưng nhanh chóng chuyển sang viêm phổi, khó thở, và thể hiện dấu hiệu của sốc.

Thể Bệnh Than Đường Tiêu Hóa

Người bệnh có thể bị sốc và tử vong chỉ sau 2-5 ngày khởi bệnh. Các triệu chứng có thể bao gồm đau bụng, sốt, và tiêu chảy có máu. Đây là hình thức bệnh khó chẩn đoán nhất và tỷ lệ tử vong rất cao.

Thể Bệnh Than Viêm Màng Não

Bệnh nhân có thể chết chỉ sau 1-6 ngày từ khi khởi phát triệu chứng. Tình trạng viêm màng não nghiêm trọng có thể xảy ra, với các triệu chứng như co giật và hôn mê.

Thể Bệnh Than Nhiễm Trùng Huyết

Đây là tình trạng vi khuẩn xâm nhập vào tuần hoàn máu và có thể dẫn đến tình trạng sốc và tử vong. Đây thường là biến chứng nghiêm trọng nhất của bệnh than.

Tóm lại, bệnh than là căn bệnh truyền nhiễm cấp tính và rất nguy hiểm do bào tử hoặc vi khuẩn Bacillus anthracis gây ra. Để phòng bệnh, mọi người nên tránh tiếp xúc với động vật bị bệnh và thực hiện các biện pháp bảo vệ cá nhân khi làm việc với gia súc.

Người tiếp xúc với vật nuôi bị ốm cần sử dụng găng tay, ủng và quần áo bảo vệ. Sau khi tiếp xúc, việc rửa tay sạch sẽ là rất quan trọng. Nếu có triệu chứng bệnh than, cần ngay lập tức đưa người bệnh đến cơ sở y tế để điều trị kịp thời.

Biến Thái Thành Vũ Khí Sinh Học

Vi khuẩn bệnh than không chỉ nguy hiểm đối với sức khỏe con người, mà còn được sử dụng làm vũ khí sinh học. Theo cựu trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, vi khuẩn này dễ dàng nuôi cấy và tồn tại lâu trong môi trường. Chỉ cần một lượng nhỏ cũng có thể gây thiệt hại lớn cho con người.

Trong Thế chiến I và II, bệnh than đã được sử dụng để tấn công quân địch. Một sự kiện nghiêm trọng gần đây là vào năm 2001, khi bào tử vi khuẩn được gửi qua thư, dẫn đến nhiều ca nhiễm trùng và tử vong ở Mỹ.

Bệnh than từng được dùng trong đợt tấn công khủng bố tại Mỹ năm 2001. (Ảnh: NTI).

Vaccine đã được phát triển để điều trị bệnh than từ năm 1881, ngăn chặn đáng kể tỷ lệ lây nhiễm và tử vong. Tuy rằng bào tử có thể tồn tại lâu dài, chúng không thể sống sót trong nước sôi hoặc dưới nhiệt độ cao trong thời gian dài, cho thấy rằng diệt khuẩn là một phương pháp hiệu quả để ngăn chặn sự lây lan của bệnh than.