Sự Khác Biệt Giữa Vẫn Thạch và Thiên Thạch: Những Điều Bạn Chưa Biết

Thiên thạch là thuật ngữ phổ biến, nhưng vẫn thạch có thể còn ít người biết đến.

Về mặt cơ bản, cả vẫn thạch và thiên thạch đều là các mảnh vụn từ không gian rơi xuống Trái Đất. Những vật thể này xuất phát từ các tiểu hành tinh, sao chổi và các thiên thể khác trong Hệ Mặt Trời. Vậy vì sao chúng lại có tên gọi khác nhau? Câu trả lời nằm ở sự khác biệt rõ ràng giữa chúng.

Thiên thạch (meteoroid) là những vật thể tự nhiên từ vũ trụ, khi chúng bay vào bầu khí quyển của Trái Đất, chúng bị nén áp suất và nóng lên, tạo ra ánh sáng nhờ vào việc đốt cháy lớp vỏ ngoài.

Thiên thạch là những vật thể từ không gian tác động tới Trái Đất.

Các thiên thạch có thể là các tiểu hành tinh nhỏ hoặc là những sao chổi đã ngừng phát sáng, có khối lượng từ 10^-10 đến 10⁴ kg và đường kính từ vài micromét đến hàng mét. Những hạt nhỏ hơn được gọi là thiên thạch micrô. Các thiên thạch lớn hơn là phần sót lại, những mảnh vỡ từ sao chổi hay tiểu hành tinh. Những mảnh vỡ này vẫn di chuyển theo quỹ đạo ban đầu của sao chổi, nhưng chỉ khi quỹ đạo của Trái Đất cắt ngang các dòng thiên thạch này thì chúng mới được phát hiện. Khi đi vào bầu khí quyển, chúng thường bốc cháy ở độ cao từ 150 đến 120 km, tạo ra hiện tượng sao băng; đặc biệt, những sao băng nổi bật được gọi là cầu lửa (bolide).

Một thiên thạch có kích thước 30 đến 40 cm có thể tạo ra một vùng không khí bốc cháy rộng vài trăm mét. Nhiệt độ bề mặt của thiên thạch có thể đạt tới 1.600°C, và ở độ cao trên 100 km, bề mặt của nó nóng chảy và bốc hơi nhanh chóng. Để không bị cháy hoàn toàn trong khí quyển, thiên thạch cần có khối lượng lớn và chuyển động chậm (vận tốc dưới 20 km/s). Vẫn thạch là phần còn lại của thiên thạch, bị cháy một phần khi đi qua khí quyển và rơi xuống bề mặt Trái Đất.

Hố vẫn thạch được phân loại theo quá trình hình thành.

Có một khái niệm khác là hố vẫn thạch, theo Wikipedia, là những hố trên bề mặt Trái Đất, các hành tinh hoặc vệ tinh bị tạo ra bởi va chạm với vẫn thạch. Những hố này được chia thành hai loại tùy thuộc vào cách chúng hình thành.

Hố vẫn thạch chính là kết quả của vụ va chạm đầu tiên, trong khi các hố vẫn thạch phụ xuất hiện khi các mảnh vỡ từ vụ va chạm rơi trở lại bề mặt hành tinh.

Vẫn thạch không chỉ tìm thấy trên Trái Đất mà còn xuất hiện trên bề mặt sao Hỏa và Mặt trăng.

Trước đây, các hố vẫn thạch chỉ được coi là đặc điểm riêng của Mặt trăng, và các hố còn lại trên Trái Đất được xem là hiện tượng hiếm gặp.

Từ Trái Đất, có khoảng 300.000 hố vẫn thạch có thể được quan sát trên bề mặt Mặt trăng bằng ống nhòm. Thực tế, kết quả từ hình ảnh chụp từ các vệ tinh nhân tạo cho thấy ước tính có khoảng 3 x 10¹² hố vẫn thạch có đường kính lớn hơn 1m (bao gồm cả mặt không nhìn thấy của Mặt trăng). Mật độ hố vẫn thạch trên sao Thủy tương tự như trên Mặt trăng.

Tóm lại, trong không gian, chúng được gọi là Thiên thạch. Sau khi vượt qua lớp khí quyển và rơi xuống mặt đất, chúng được gọi là Vẫn thạch.

Vẫn thạch cung cấp thông tin quý giá cho các nhà khoa học về quá trình hình thành và phát triển của Hệ Mặt Trời. Nghiên cứu về vẫn thạch có thể giúp hiểu rõ hơn về nguồn gốc và thành phần của các vật liệu trong không gian, và thậm chí về sự hình thành sự sống trên Trái Đất.